Bij sommige mensen die veel ondraaglijke gevoelens hebben is zelfbeschadiging een manier om een deel van die gevoelens weg te laten vloeien, waardoor ze er beter mee om kunnen gaan. Ook kan het zijn dat mensen juist niets voelen. Zelfbeschadiging is dan een manier om te voelen dat ze leven en 'er zijn'. In beide gevallen is het beschadigen een overlevingsmechanisme voor de omgang met deze gevoelens. 

Zelfbeschadiging komt regelmatig voor. Ruim 4% van de jongeren tussen de 14 en 17 jaar beschadigt zichzelf regelmatig. Exacte cijfers over volwassen ontbreken, maar ook bij hen komt het regelmatig voor.

Zelfbeschadiging wordt vaak, maar niet altijd, herkend door behandelaren. Het komt voor dat behandelaren wel vermoeden dat er zelfbeschadiging plaats vindt, maar er zelf niet over beginnen. Soms omdat het dicht bij mensen komt en dus een moeilijk bespreekbaar onderwerp is voor de behandelaar, soms omdat er nog maar weinig effectieve behandelingen bestaan en deze veel tijd kosten.